Khi nào thay nhông sên dĩa xe máy? Dấu hiệu và cách bảo dưỡng sên

Với xe số và xe côn tay, bộ nhông sên dĩa truyền toàn bộ lực từ động cơ ra bánh sau. Đây là cụm chi tiết hao mòn theo thời gian, nếu không chăm sóc sẽ gây giật, tốn xăng, ồn và thậm chí đứt sên giữa đường. Bài viết giúp bạn biết khi nào cần thay nhông sên dĩa và cách bảo dưỡng để dùng lâu hơn.

Nhông sên dĩa là gì?

Bộ truyền động xích gồm 3 phần phối hợp với nhau:

• Nhông (líp trước): bánh răng nhỏ gắn ở đầu trục ra của động cơ.
• Dĩa (líp sau): bánh răng lớn gắn ở bánh sau.
• Sên (xích): dây xích nối nhông và dĩa.

Ba chi tiết này mòn cùng nhau. Sên giãn làm răng nhông, dĩa mòn theo, ngược lại răng mòn cũng làm sên nhanh hỏng.

6 dấu hiệu cần thay nhông sên dĩa

1. Sên bị chùng, phải căn chỉnh liên tục hoặc đã căng hết mức mà vẫn chùng.
2. Có tiếng kêu lạch cạch, rít khi vào số, nhả ga hoặc chạy ở tốc độ thấp.
3. Xe giật khi tăng ga hoặc nhả ga, tăng tốc kém hơn trước.
4. Răng nhông và dĩa mòn nhọn, có hình giống vây cá mập hoặc răng bị mẻ, vẹo.
5. Sên bị gỉ sét, khô cứng hoặc có mắt sên bị kẹt, không xoay linh hoạt.
6. Kéo sên ra khỏi dĩa được quá nhiều: nếu dùng tay kéo sên ở phần cuối dĩa mà sên rời hẳn khỏi răng thì sên và dĩa đã mòn nhiều.

Vì sao nên thay cả bộ nhông sên dĩa?

Nhiều người chỉ thay sên cho tiết kiệm. Cách này thường không hiệu quả: sên mới ăn vào răng nhông dĩa đã mòn sẽ chạy không khớp, sên mới mòn rất nhanh và vẫn kêu, giật. Chi phí thay lẻ nhiều lần cuối cùng còn tốn hơn thay trọn bộ một lần. Vì vậy các thợ có kinh nghiệm luôn khuyên thay đồng bộ cả nhông, sên, dĩa.

Chu kỳ thay nhông sên dĩa

Thông thường bộ nhông sên dĩa có thể dùng trong khoảng 15.000 – 30.000 km, tuỳ chất lượng sên, cách bảo dưỡng và điều kiện đường. Xe chạy đường bụi, đường ngập nước, ít bôi trơn sẽ mòn nhanh hơn nhiều. Loại sên có gioăng cao su (O-ring/X-ring) giữ mỡ bôi trơn bên trong thường bền hơn sên thường.

Cách bảo dưỡng sên để dùng bền hơn

• Kiểm tra độ chùng sên định kỳ: độ chùng phải theo thông số trong sách hướng dẫn của xe. Sên quá căng làm mòn bạc đạn và răng, quá chùng dễ văng sên.
• Vệ sinh sên khi bẩn: dùng bàn chải mềm và dung dịch vệ sinh sên chuyên dụng, tránh dùng xăng hoặc dung môi mạnh làm hỏng gioăng cao su.
• Bôi trơn sên đúng cách: xịt dầu sên chuyên dụng khi sên còn hơi ấm, để dầu thấm vào các mắt sên. Không bôi quá nhiều gây bắn văng và bám bụi.
• Kiểm tra thẳng hàng bánh sau: lắp bánh lệch làm sên mòn một bên và kêu.
• Rửa xe cẩn thận: tránh xịt nước áp lực cao trực tiếp vào sên.

Chọn nhông sên dĩa như thế nào?

• Chọn đúng loại cho đúng dòng xe: số răng nhông và dĩa, số mắt sên (ví dụ sên 428, 520) phải khớp.
• Không tự ý đổi số răng nhông dĩa nếu không hiểu rõ: thay đổi số răng sẽ làm đổi tỉ số truyền, ảnh hưởng tốc độ và đồng hồ.
• Ưu tiên bộ sản phẩm chính hãng hoặc thương hiệu uy tín có độ cứng răng và chất lượng thép tốt.

Bạn có thể xem nhông sên dĩa chính hãng tại cửa hàng, lọc theo dòng xe để chọn đúng.

Câu hỏi thường gặp

Xe tay ga có nhông sên dĩa không?

Xe tay ga thường dùng bộ truyền động bằng dây curoa thay cho sên. Bạn có thể đọc thêm bài dây curoa xe tay ga khi nào cần thay.

Sên chùng nhưng còn mới có cần thay không?

Sên mới bị chùng nhanh thường do căn chỉnh sai, thiếu bôi trơn hoặc nhông dĩa đã mòn. Hãy kiểm tra cả bộ.

Có nên dùng mỡ bò bôi sên?

Không nên. Mỡ đặc dễ bám bụi đất tạo thành hỗn hợp mài mòn. Hãy dùng dầu sên chuyên dụng.

Kết luận

Một bộ nhông sên dĩa còn tốt giúp xe êm, bốc và tiết kiệm nhiên liệu. Hãy kiểm tra sên mỗi khi bảo dưỡng và thay đồng bộ khi có dấu hiệu mòn. Xem thêm lịch bảo dưỡng xe máy định kỳ để lên kế hoạch kiểm tra.